Stadstimmerhuis

Stadstimmerhuis is lange tijd de benaming geweest van het kantoor van de gemeentelijke diensten die zich met bouwen bezighouden. In het Stadstimmerhuis lagen ook materialen opgeslagen. De naam verwijst naar het oude beroep van Stadstimmerman, een ambachtsman die opdrachten voor de stad verrichtte. Later kreeg de stad een Stadsarchitect of Stadsbouwmeester. Het Rotterdamse Stadstimmerhuis was aan het Haringvliet gevestigd en werd verwoest in de oorlog. Met de bouw van een nieuw Stadstimmerhuis werden de gemeentelijk diensten rond de Coolsingel geconcentreerd.

Het nieuwe Stadstimmerhuis staat in een omgeving, die men het best kan noemen: het gemeentelijke regeringscentrum. Betrekt men daarbij ook de PTT als instelling van openbare dienst, dan heeft men hier een reeks van vier gebouwen, die op krachtige wijze in het Rotterdamse stadshart domineren: het Hoofdbureau van Politie, het Stadhuis, het Hoofdpostkantoor en nu dus het Stadstimmerhuis.

Het Vrije Volk 17-11-1953

stadsarchief-stadstimmerhuis-oorspronkelijkplan
De oorspronkelijke opzet voor het gebouw bestond uit een langgerekt gebouw langs het Haagseveer met haaks erop vier vleugels.Rotterdam Bouwt 1951-5/6
stadsarchief-stadstimmerhuis-schets
Het Rodezand met de vier vleugels van het Stadstimmerhuis.De Maasstad

Oorspronkelijke opzet

De oorspronkelijke opzet voor het gebouw bestond uit een langgerekt gebouw langs het Haagseveer met haaks erop vier vleugels. Slechts één van die vleugels, langs de Meent, is gerealiseerd. Deze bevatte winkelruimte op de begane grond. De hoofdingang was gedacht aan het Rodezand tussen de twee middelste vleugels, in het verlengde van de Stadhuisstraat. Vandaar dat het gebouw eigenlijk alleen secundaire ingangen heeft. Er was oorspronkelijk ook nog een laag bouwblok met een café restaurant en bedrijfskantine gepland aan de Meent, tegenover het gebouw van De Nederlanden ofwel grand café Dudok. Via een luchtbrug zouden de ambtenaren het kunnen bereiken. Pas in 1974 werd de eerste paal geslagen voor een uitbreiding binnen de L-vorm naar ontwerp van Ronald Gill, architect bij Gemeentewerken. Dat gebouw werd in 2011 gesloopt.

stadsarchief-stadstimmerhuis-aanbouw
Het Stadstimmerhuis in aanbouw, gezien vanaf de Meent.Stadsarchief Rotterdam
stadsarchief-stadstimmerhuis-hoek
De gevel aan het Haagseveer, met de achteringang die hoofdingang werd.Stadsarchief Rotterdam

Ambtelijke stijl

Het gebouw had een “duidelijk ambtelijke stijl”: Strak, maar niet ongevoelig is de massale gevellijn, waarin de talloze ramen als delen in een grotere eenheid opgaan. Verraadt de buitenkant reeds nadrukkelijk, dat men hier met een dienstgebouw heeft te maken, het interieur draagt dit merkteken zo mogelijk nog nadrukkelijker. De gangen „zonder einde”, die aan de binnenzijde van het lengtegebouw lopen, geven via een aantal deuren, die men bijna naar believen in aantal kan vermeerderen, resp. verminderen, toegang tot de kantoor- en tekenvertrekken, directiekamers en conferentiezalen. Tussenliggende wanden kunnen gemakkelijk op ongeveer elke twee meter frontlengte verplaatst worden, al naar de behoefte aan grote of kleine vertrekken. De architect schreef in een toelichting, dat er naar gestreefd is een prettige, lichte sfeer in het gebouw te brengen en dat daarnaast getracht is tot uitdrukking te brengen, dat allen, in het gebouw werkzaam zijnde, behoren tot één grote „werkgemeenschap”. Vandaar „het vaste rhythme” voor de overigens grote verscheidenheid van werkruimten.

Het Vrije Volk 17-11-1953

onbekend-stadstimmerhuis-binnen
Interieur van de werkkamer van de stadsarchitect.Stadsarchief Rotterdam

Anno nu

De uitbreiding en verbouwing van het Stadstimmerhuis is een van de paradepaardjes van de nieuwbouwgolf in het centrum. Behalve gemeentelijke diensten bevat het nieuwe complex 91 appartementen, die boven het gerenoveerde oude gebouw uittorenen. Het Timmerhuis neemt de plaats in van de gesloopte uitbreiding uit de jaren zeventig. Voor het nieuwe stadskantoor werd in 2009 een meervoudige opdracht uitgeschreven. Vijf architecten betwistten elkaar tot in de rechtszaal: Mecanoo, SeARCH, Claus en Kaan, Meyer en Van Schooten en OMA. De vakjury koos voor OMA, dat bij de publieksenquête overigens opvallend matig scoorde.

Het nieuwe complex is geopend op 11 december 2015 en lijkt de Rotterdammers toch te bekoren. Het bevat kantoren, 91 appartementen, een ondergrondse parkeergarage en huisvest Museum Rotterdam. De uitbreiding omvat twee torens, bestaand uit trapvormig teruglopende woonverdiepingen met dakterrassen. Op de begane grond  bevindt zich tussen de torens een atrium met de publiek toegankelijke Halvemaanpassage die het Haagseveer met het Rodezand verbindt. In deze passage hangt vanaf Opbouwdag 2018 de plaquette van stadsarchitect ir. Rose.

Het oorspronkelijke gebouw van gemeentearchitect J.R.A. Koops, sinds 2000 gemeentelijk monument, is geïntegreerd in de nieuwbouw en volledig gerestaureerd. Inclusief de plaquette van Cornelis van Traa van beeldhouwer Cor van Kralingen, die sinds 1980 op de hoek van Meent en Raam prijkt.

Volledige tijdlijn