Opening De Doelen

Opbouwdag in Rotterdam is vandaag bovenal het feest van De Doelen. Dat is buiten kijf. Maar, niet vergeten mag worden, dat met dit imposante concert- en congresgebouw de binnenstad ook weer een stap dichter bij haar voltooiing is gekomen. De grote sluitstukken die er nog moeten komen, zijn zo langzamerhand op de vingers van een hand te tellen.

Het Vrije Volk 18-5-1966

Bekroning

Eind jaren zestig lijkt de Wederopbouw van het Rotterdamse centrum voltooid. Er is geen duidelijk moment hiervoor aan te wijzen, maar er zijn wel enkele ijkpunten die daarvoor in aanmerking komen. De ingebruikname van de metro op 10 februari 1968 bijvoorbeeld. Of 14 december 1968, toen de restauratie van de Laurenskerk was voltooid? Of de huldiging van Feyenoord op de Coolsingel op 7 mei 1970 met meer dan tweehonderdduizend supporters, een feest vergelijkbaar met de bevrijding? Maar er valt ook veel te zeggen voor de opening van de Doelen op 18 mei 1966, Opbouwdag. De bekroning van de wederopbouw van de eerste twintig jaar na de oorlog.

Eind jaren zestig lijkt de Wederopbouw van het Rotterdamse centrum voltooid.

onbekend-dedoelen-balonnen
Ballonnen bij de opening van De Doelen, 18 mei 1966.Stadsarchief Rotterdam
stadsarchief-dedoelen-affiche
Affiche voor de opening van De Doelen op 18 mei 1966.Stadsarchief Rotterdam XVIII-1966-0119

Haarscheurtjes

Maar er waren in deze tijd ook al de eerste haarscheurtjes zichtbaar in het wederopbouwoptimisme. In 1965 publiceerde de socioloog prof. Wentholt De Binnenstadsbeleving en Rotterdam: ,,De moderne bouwkunde is hier vreselijk; de stad is onherbergzaam, eentonig, rechthoekig; de stad is verbrokkeld door de aangelegde verkeersaders; het gezelligheidsleven is verdwenen.” Aan de vooravond van Opbouwdag werd de kritische documentaire Stad zonder hart van Jan Schaper op de televisie vertoond. De Doelen werd door de architectenwereld veelal negatief beoordeeld, bijvoorbeeld door de samenstellers van een Architectuurkaart van Rotterdam uit 1969. De Rotterdamse Doelen is een neoclassicistische marmeren klomp, zielig provinciaal. Bouwkundestudenten Rein Geurtsen en Jean Piret hadden het gebouw niet in hun kaart opgenomen. De mensen vinden het gebouw toch wel en het heeft uit architectonisch oogpunt geen enkele waarde. Daarom hebben we het niet op die Rotterdamse architectuurlijst gezet. Het Vrije Volk 19-12-1969. Architectuurcritici hadden veel moeite met de natuurstenen siergevel die voor de gevel van glas en aluminium was gehangen, temeer daar deze meer verdiepingen suggereerde dan er in werkelijkheid waren. Ook was de opbouw van deze schijngevel niet constructief verantwoord. Het interieur, één continue ruimte waarin de zalen als dozen zijn opgenomen, werd pas later op waarde geschat. Niettemin werd het gebouw door muziekminnend Rotterdam direct gewaardeerd.

Eind jaren zestig waren al de eerste haarscheurtjes zichtbaar in het wederopbouwoptimisme. De architectuur van de Doelen werd veelal negatief beoordeeld.

kraaijvanger-dedoelen-concertzaalkleur
De Grote Zaal van De Doelen.Archief Kraaijvanger
kraaijvanger-dedoelen-concertzaalklein
De Kleine Zaal van De DoelenArchief Kraaijvanger
kraaijvanger-dedoelen-concertzaal
De Grote Zaal van De Doelen tijdens een concert.Archief Kraaijvanger

Goede akoestiek

Op 9 juli 1962 was de eerste paal geslagen voor het gebouw, maar er was al vanaf 1940 gepraat en gestudeerd op een concertzaal ter vervanging van het tijdens het bombardement verwoeste Doelenzaal aan de Coolsingel. Eerst was er sprake van een soort Rockefeller Centre-achtig complex, maar dat was te ambitieus. In 1955 kregen de gebroeders Evert en Herman Kraaijvanger in combinatie met Rein Fledderus de opdracht om een muziek- en congrescentrum te ontwerpen met een grote zaal met 2500 en een kleine zaal met 600 plaatsen. Muziekliefhebber Herman Kraaijvanger was van begin af aan bij de planvorming betrokken. De grote zaal werd vanaf het begin geroemd vanwege de akoestiek, die na de verbouwing nog verbeterd is.

Eerst was er sprake van een soort Rockefeller Centre-achtig complex, maar dat was te ambitieus.

Jaren van plannen maken zijn nu ten einde, vanavond straalt in een hopelijk verlichte binnenstad De Doelen in volle luister. Ik verwacht dat de bewoners van Rotterdam en omgeving naar dit gebouw hun weg zullen vinden om concerten en andere manifestaties bij te wonen. Na 26 jaar hebben we weer een echt concertgebouw en wij zijn daarmee ook een prachtig congresgebouw rijker geworden. Ik ben er zeker van, dat de Rotterdammers aan dit nieuwe culturele centrum spoedig zullen wennen en er trots: op zullen zijn. Zoals in de tuin van de oude Doelen vele feesten zijn gegeven, verwacht ik dat in en om de nieuwe Doelen het feestelijk hart zal kloppen van het nieuwe Rotterdam,” aldus wethouder Nancy Zeelenberg.

Het Vrije Volk 18-5-1966

nationaalarchief-dedoelen-schouwburgplein
Het braakliggende Schouwburgplein, in feite het dak van de parkeergarage, mei 1966.Jan Voets (Anefo) Nationaal Archief 919-1359
kraaijvanger-dedoelen-schouwburgplein
Het Schouwburgplein met een gestileerde slang als sierbestrating, ontworpen door stadsarchitect B. Fokkinga, 1967.Archief Kraaijvanger

Schouwburgplein

Met de bouw van concert- en congresgebouw De Doelen was ook het Schouwburgplein voltooid. In 1947 was de noodschouwburg geopend, een ontwerp van vader en zoon Sutterland, gemetseld met afgebikte bakstenen uit het puin van het bombardement. Onder het Schouwburgplein was een parkeergarage aangelegd, die ook in mei 1966 klaar was. In twee lagen kunnen achthonderd auto’s uit het zicht parkeren; er was aanvankelijk een rechtstreekse verbinding tussen de garage en de Doelen.

In de loop der tijd zijn gebouw en omgeving danig veranderd. De noodschouwburg werd in 1984 gesloopt en vervangen door nieuwbouw. Het Schouwburgplein werd in 1997 opnieuw ingericht en voorzien van een bioscoopcomplex. De Doelen werd in 2000 aan de Kruispleinzijde uitgebreid met een nieuw congresgedeelte en de Hogeschool voor Muziek en Theater. Het ooit door de architectenwereld bekritiseerde Doelencomplex is in 2013 voorgedragen als Rijksmonument.

de-doelen-2

Architect: E.H.A. & H.M. Kraaijvanger ism R. Fledderus
Locatie: Schouwburgplein 50
Jaar: 1962-1966
Rijksmonument

Volledige tijdlijn